Loài cá thương vợ

Thương vợ có nhiều kiểu, nhưng thương vợ kiểu cá ngựa đực thì phải kể là hy hữu: mang thai và đẻ thay vợ.

Cá ngựa gai và cá ngựa ba chấm ở Bình Thuận đã được Trương Sĩ Kỳ, Viện Hải dương học nghiên cứu về đặc điểm sinh sản. Kết quả cho thấy cá ngựa rất chung tình - điều kiện tiên quyết của chuyện vợ chồng?

Cá ngựa là thực phẩm giúp cải thiện chất lượng tinh trùng rất tốt. Ảnh: TL SGTT

Noãn sào của cá ngựa cái phát triển qua năm giai đoạn mới đạt kích thích tối đa để sẵn sàng chuyển sang túi ấp của cá ngựa đực. Tinh sào của con đực cũng phát triển qua năm giai đoạn. Đến thời điểm chuyển trứng, được đánh giá khá phức tạp. Các nhà khoa học còn ghi nhận một hiện tượng, trong số ba loài cá ngựa - đen, gai và ba chấm - tỉ lệ cá đực luôn luôn cao hơn cá cái, nhưng đến giai đoạn phát dục, tỉ lệ này lại là 1:1. Phải chăng có nhiều cậu ngựa trở thành “cô” thứ thiệt? Chuyện “úp mở” này chỉ mới được ghi nhận nhưng chưa thấy ai giải thích.

Trong tự nhiên, vào mùa sinh sản, cá cái và cá đực thường tìm đến những nơi thích hợp, bắt đầu quá trình giao phối, chúng sống bên nhau, chẳng thèm chú ý đến bất kỳ “tha ngư” nào. Cá vợ cặp dính vào cá chồng để chuyển trứng giai đoạn năm - đã chín muồi - sang túi ấp của cá chồng đang có đang có sẵn tinh sào cũng trong giai đoạn chín muồi. Thế là sự thụ tinh diễn ra, trứng phân cắt và phát triển thành phôi. Trên thành túi ấp xuất hiện rất nhiều mạch máu nổi, nối liền với mạch máu các bào thai nhằm cung cấp dưỡng chất cho phôi. Đến khi con non phát triển hoàn chỉnh, cá chồng sẽ “vượt cạn”.

Do môi trường sống của cá ngựa là vùng đáy biển nông nên chúng thường xuyên đối mặt với nhiều nguy hiểm. Nhờ tập tính sinh sản khác thường - đẻ con khi chúng đã đủ “khôn lớn” - này mà tỷ lệ tử vong “ trẻ sơ sinh” rất thấp. Đảm bảo tối đa cho việc “phồn thực”.

Phải chăng do có gen chung thủy nên cá ngựa được dân gian “rút kinh nghiệm” là dưỡng chất giúp cho cánh mày râu “sung”? Nhiều bậc hàn lâm trong nước đều xác nhận đặc điểm này, nhưng không giải thích căn cơ, có lẻ do chưa có một nghiên cứu nào? Xin trích dẫn lại một số câu trả lời trên báo chí:

theo một chuyên viên Hải dương học, cá ngựa không sống được lâu trong môi trường “nhốt”, vì chúng ăn mồi sống. Ảnh: TL SGTT

Lương y Tịnh Hư: “Cá ngựa còn có tên hải long, hải mã, thủy mã. Đầu cá có hình giống đầu ngựa, thân dài 15 - 30 cm, màu trắng vàng hoặc hơi xanh đen. Từ xưa các cụ đã cho rằng cá ngựa rất tốt cho “phái mày râu”. Nó có tác dụng trợ dương, giúp kéo dài thời gian giao hợp, chữa vô sinh do sức quá yếu, đồng thời giúp phụ nữ rút ngắn thời gian chuyển dạ, tăng sức đẻ nhanh hơn khi cổ tử cung đã mở”.

Giáo sư Nguyễn Lân Dũng: “Cá ngựa hay hải mã, hải long, là giống cá nước mặn có hình đầu ngựa, thuộc họ Hải Long, dài từ 15 đến 30 cm, xuất hiện nhiều vào khoảng tháng 8, tháng 9. Cá ngựa có tác dụng cường dương, ngoài ra còn dùng cho người già yếu, thần kinh suy nhược, phụ nữ khó ra thai, yếu mệt khi đẻ. Loại cá màu trắng, vàng được ưa chuộng hơn loại hơi xanh đen”.

TS Trần Công Khánh: “[….] Cá ngựa có thân dài từ 15-20 cm, có khi đến 30 cm, màu trắng, vàng nhạt hoặc hơi xanh đen. […] Cá ngựa đã được ghi trong bộ sách thuốc “ Bản thảo cương mục thập di” của Triệu Ngọc Mẫn (Trung Quốc, thế kỷ 18). Nhiều vùng ở Việt Nam cũng biết dùng loại cá này để làm thuốc. [….] Cá ngựa vị ngọt, tính ôn, không độc, có tác dụng làm ấm thận, tráng dương, tiêu bánh hòn, nhọt sưng, thúc đẻ, chữa liệt dương ở nam giới và hiếm muộn ở phụ nữ. Để chữa sản phụ đẻ khó, dân gian thường lấy cá ngựa đốt tồn tính, tán bột, uống 10g, đồng thời tay cầm cá ngựa. Cũng theo kinh nghiệm dân gian, việc dùng cá ngựa một đôi sấy khô vàng, tán bột, uống ngày ba lần - mỗi lần một gram, dùng nước chiêu thuốc - có thể chữa liệt dương ở nam giới và vô sinh ở nữ giới”.

Các nhà khoa học ở Cần Thơ đã nghiên cứu và đưa ra một số kết luận về khả năng nuôi tăng trọng bằng Artemia và tôm cám. Nhưng theo một chuyên viên Hải dương học, cá ngựa không sống được lâu trong môi trường “nhốt”, vì chúng ăn mồi sống.